„Miejsce początku” górnośląskiego przemysłu znajduje się w Bytomiu. To punkt triangulacyjny w Suchej Górze

Patryk Osadnik
Punkt Triangulacyjny w Suchej Górze

Ludzie mieszkają w Suchej Górze i w większości nie mają pojęcia, jak ważny artefakt historii się tutaj znajduje - dziwi się Walter Spałek. Mowa o punkcie triangulacyjnym, który według prof. Marzeny Lamparskiej jest „miejscem początku” górnośląskiego przemysłu. - Wszystkie kopalnie na terenie Górnego Śląska od Tarnowskich Gór po Ostrawę wymierzono względem punktu suchogórskiego - wyjaśnia badaczka. W ramach Budżetu Obywatelskiego Bytomia nad zapomnianym Trockenbergiem ma powstać wieża widokowa.

O fizyczny punkt triangulacyjny w Suchej Górze można się dziś co najwyżej potknąć. To wystający zaledwie 25 centymetrów z ziemi granitowy słup. Mało tego, mogą się o niego potknąć tylko te osoby, które wiedzą, jak tam trafić, a naprawdę nie jest to łatwe.

- W końcu znajduje się on na terenie Suchogórskiego Labiryntu Skalnego - przypomina Walter Spałek, prezes Towarzystwa Suchogórskiego, które zajmuje się m.in. Trockenbergiem - to dawna niemiecka nazwa punktu i samej Suchej Góry. - Mieszkam w Suchej Górze od urodzenia i można powiedzieć, że rosłem razem z tym lasem - urodziłem się w roku 1959, a drzewa sadzono w 1960. W ubiegłym roku oczyściliśmy dojście i miejsce wokół punktu, bo z czasem wszystko zarasta.

- Ten punkt wygląda niepozornie, ale konstruktorzy zadbali, aby nie dało się go przesunąć... - opowiada prof. Marzena Lamparska. - To wkopany w ziemię granitowy słup, oparty na żeliwnej stopie i dodatkowo wzmocniony stabilizatorami. Tak naprawdę na powierzchni widzimy tylko jego niewielki fragment.

A na nim dwa symbole: litery TP oraz trójkąt równoboczny. - To skrót od trigonometrischer punkt oraz symbol sieci triangulacyjnej - wyjaśnia badaczka z Uniwersytetu Śląskiego.

Trockenberg to „miejsce początku” górnośląskiego przemysłu

Kulę ziemską po raz pierwszy zmierzono w całości w XIX wieku. Nie byłoby to możliwe bez metody triangulacji.

- Konieczne było wyznaczenie stałych punktów, aby na podstawie ich układu weryfikować odległości - tłumaczy prof. Marzena Lamparska. - Najważniejsze punkty triangulacyjne na Ziemi wyznaczono względem ruchu gwiazd. W ten sposób stworzono złożoną z trójkątnych układów sieć, która umożliwiła dokonywanie dokładnych pomiarów.

Jeden z punktów Laplace’a, które zostały tak nazwane od nazwiska astronoma i geodety Pierrea Simona de Laplace’a, znajduje się właśnie w Suchej Górze. Odegrał on kluczową rolę podczas pomiarów zasięgu wielkich mocarstw Prus, Austrii oraz Rosji, a także w historii górnośląskiego przemysłu.

- Wszystkie kopalnie na terenie Górnego Śląska od Tarnowskich Gór po Ostrawę wymierzono względem punktu suchogórskiego. To początek wszystkich układów górniczych, które tutaj istniały, początek map i tysięcy kilometrów wyrobisk górniczych. Wszystkie zakłady, które funkcjonują do dzisiaj, były mierzone w oparciu o ten punkt - wyjaśnia prof. Marzena Lamparska.

- To prawdziwy skarbczyk historii. Miejsce początku - przywołując Ursulę K. Le Guin - dodaje.

Wieża widokowa na Suchej Górze

Prof. Marzena Lamparska Trockenbergiem zainteresowała się w latach 90., kiedy zbierała materiały do swojej pracy doktorskiej. Ojciec, pracujący w Przedsiębiorstwie Budowy Szybów, skontaktował ją z geodetami górniczymi, którzy dobrze zdawali sobie sprawę ze znaczenia tego punktu.

Z czasem pojawił się pomysł, aby odbudować wieżę triangulacyjną - kilkunastometrową drewnianą konstrukcję, która stała nad tym, jak i innymi punktami. Z biegiem czasu rozpadła się, a nie było już praktycznego uzasadnienia dla górnictwa, aby ją odbudować. Z resztą na przełomie XX i XXI wieku zaczęto opierać się całkowicie na danych satelitarnych, choć doświadczeni geodeci czasem nadal wykorzystują punkty triangulacyjne w swojej pracy.

Na jednym z rodzinnych zdjęć z lat 60. wieżę triangulacyjną na Suchej Górze odnalazł Walter Spałek - Ludzie mieszkają w Suchej Górze i w większości nie mają pojęcia, jak ważny artefakt historii się tutaj znajduje - opowiada.

- Prof. Marzena Lamparska zadzwoniła do mnie, żebyśmy jako Towarzystwo Suchogórskie pomogli jej w sprawie punktu triangulacyjnego i tak też się stało. Zaangażowaliśmy się od razu, choć za pierwszym razem nie udało nam się zdobyć wystarczającej liczby głosów w Budżecie Obywatelskim Bytomia.

Wtedy rozpoczął się rok mozolnego informowania, przekazywania wiadomości o Trockenbergu sąsiadom, znajomym i mieszkańcom całego miasta. Pojawił się obszerny artykuł naukowy prof. Marzeny Lamparskiej i Mirosława Dancha z Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii, a także wpisy w branżowych portalach.

Udało się za drugim podejściem. Podczas głosowania w ramach Budżetu Obywatelskiego Bytomia na 2022 roku projekt „Geograficzne serce Górnego Śląska” otrzymał 987 głosów i znalazł się wśród zwycięzców.

Wokół punktu triangulacyjnego ma powstać Park Wiedzy i Rekreacji w Suchej Górze. Jedną z atrakcji turystycznych będzie odtworzona wieża geodezyjna, która ma sięgać 15-20 metrów wysokości i pełnić funkcję wieży widokowej. Oryginalnie była to konstrukcja drewniana, ale nowa najprawdopodobniej zostanie zbudowana z trwalszego materiału - metalu.

- W ramach projektu zaplanowano założenie sensorycznego ogrodu wiedzy ze stanowiskami do nauki astronomii i geografii. W ogrodzie zostaną wydzielone miejsca do prostych pomiarów geograficznych i astronomicznych, proste przyrządy geodezyjne i astronomiczne dla uczniów szkół podstawowych, tablice do rysowania, drewniany kompas, dwa zegary słoneczne, miejsce do samodzielnego wyznaczania południka słonecznego - wymienia biuro prasowe Urzędu Miasta w Bytomiu.

Szacowany koszt inwestycji to 730 tys. złotych.

Subskrybuj rudzianin.pl

google news icon

czytaj więcej:

Górnicy zablokowali transporty węgla dla sektora energetycznego

Związkowcy z PGG zablokowali transporty węgla

Sejm uchwalił nowelizację ustawy górniczej

Sejm uchwalił ustawę górniczą. Ile dopłacimy do wydobycia?

Czy w PGG będą w styczniu pieniądze na wypłaty?

Co z ustawą płynnościową dla górnictwa? „Pisana na kolanie”

Piotr Pyzik

10 stycznia górnicy z PGG dostaną ostatnią wypłatę?

KWK Bobrek

Co roku w kopalniach dochodzi do wielu wypadków...

KWK Ruda Ruch Bielszowice w Rudzie Śląskiej

Trzecia doba akcji w kopalni Bielszowice

Coal 1626368 1920

Co z umową społeczną dla górnictwa? Ziętek: To kpiny